Natan Kolbeinsson skrifar
Lengi hefur verið tekist á um frjálslyndi. Hvaðan það kemur, hvað það nákvæmlega þýðir og hvort allir sem segjast vera frjálslyndir séu það í raun og veru. Þessar spurningar eru ekki litlar og langt í frá auðveldar að svara. En þessar spurningar eru nákvæmlega spurningarnar sem ég var að velta fyrir mér á barnum eitt kvöld eftir spurningakeppnina Drekktu Betur þegar hugmyndin að Karpinu fæddist. Karpið er búið til sem vettvangur frjálslyndra einstaklinga til þess að ræða hugmyndir sínar við hvort annað og kannski svara nokkrum þessara spurninga í leiðinni.
Hvaðan kemur frjálslyndið?
Fyrir mér er þessi spurning grunnur þess að skilja frjálslyndið eins og ég sjálfur sé það. Við getum horft í margar áttir til þess að reyna sjá hvar það fæðist. Sumir myndu segja að frjálslyndið fæðist þegar Bandaríkjamenn taka upp vopn gegn breskum Kóngi sem í áraraðir hafði skattlagt þá án þess að gefa þeim rödd í því hvernig ríkinu væri stjórnað. Það er líka hægt að horfa til frönsku byltingarinnar þar sem almenningur tók völdin í sínar hendur og festi í lög mörg af þeim réttindum sem við teljum vera sjálfsögð í dag. Sjálfur horfi ég til prentvélarinnar og útgáfu Gutenberg Biblíunnar í kringum árið 1450 sem upphaf frjálslyndis. Því um leið og hægt var að prenta út og dreifa upplýsingum til almennings gat alþýðan í auknum mæli ekki bara lært að lesa, heldur sjálft myndað sér skoðanir á því sem ritað var. Frjálst aðgengi að upplýsingum er því einn af hornsteinum frjálslyndis. Cogito, ergo sum (ég hugsa, þess vegna er ég) eins og René Descartes ritaði árið 1637 er líka annar hornsteinn frjálslyndisins. Þessi staðhæfing hans tekur af allan efa og sannar sig sjálf og skilur ekkert eftir nema einstaklinginn. Einstaklinginn sem er það sem frjálslyndið í allri sinni mynd berst fyrir.
Hvað þýðir frjálslyndi?
Stjórnmálin hafa lengi skreytt sig fjöðrum frjálslyndis. Flokkar þvert á litrófinu hafa allir á einhverjum tímapunkti nefnt frjálslyndið í stefnum sínum og ályktunum. Það er því eðlileg spurning að spyrja sig hvað er það nákvæmlega. Ég lenti einu sinni í ritdeilum við tvo þingmenn. Ritdeilurnar voru um Evrópusambandið og ég hugsaði mikið eftir ritdeilurnar hvort ég væri raunverulega sá sem væri að tala fyrir frelsi því ég vildi vissulega að Ísland færi inn í alþjóðasamstarf þar sem við myndum samnýta fullveldi okkar með öðrum ríkjum og þar með ekki hafa fullkomið frelsi yfir öllum. Ég var samt að tala fyrir fjórfrelsinu sem ég tel vera eina frjálslyndustu stefnu sögunnar. Ég sá þá að við vorum vissulega bæði að nota frjálslynd rök fyrir máli okkar. Það er nefnilega fegurðin við frjálslyndið að hægt er að nálgast sama umræðuefnið á marga vegu en samt komast að frjálslyndri niðurstöðu. Þó vissulega sé ég enn þá Evrópusinni í dag kenndi þessi ritdeila mér það að frjálslyndið er fjölbreytt og stór kirkja sem rúmar svo marga þó maður sé ekki endilega sammála þeim.
Eru þá allir frjálslyndir?
Ég myndi seint segja að allir séu frjálslyndir enda langt því frá allir sem segjast vera það. Ég held að frjálslyndið sé samt erfiðara í skilgreiningu en til að mynda kommúnismi. Frjálslyndi er í raun meira verkfæri til að notast við. Enda hefur fólk og flokkar verið duglegir að bæta öðru ofan á frjálslyndið. Frjálslyndur sósíalismi, íhaldsamt frjálslyndi og svo margt annað. Ég verð því að telja að vissulega hafi flest allir frjálslynda taug en hvort að hún sé ráðandi í skoðunum þeirra er svo allt annar handleggur.
Byrjum að tala saman um frjálslyndið!
Heimurinn í dag er fullur af fólki sem er að segja að það þurfi minna frjálslyndi. Að jafnrétti sé farið að snúast upp í andhverfu sína og að framþróun samfélagsins sé genginn of langt. Einstaklingar eigi ekki að fá að lifa lífinu á þann hátt sem þau vilja og að einkaframtakið sé ekki eitthvað sem beri að fagna. Frelsið sem er svo yndislegt á undir högg að sækja og þess vegna er kominn tími til að við sem trúum á frjálslyndið snúum bökum saman. Karpið er stofnað á þeirri hugmynd, að saman getur frjálslynt fólk þvert yfir hið pólitíska litróf komið saman til að svara þessum spurningum. Karpið á að vera vettvangur þar sem við getum rætt saman, tekist á og lært af hvert öðru því þannig getum við tekið höndum saman og fært okkur nær hinni frjálslyndu framtíð sem við viljum.
