Samúel Torfi Pétursson skrifar
Guns N‘ Roses sungu eitt sinn um nóvemberrigninguna. Og það er ljóst að bæði vestan hafs og hér á landi mun rigna mikið á þá sem tapa bæði forsetakosningunum vestan hafs sem og hinum nýboðuðu alþingiskosningum hér á landi. Í Bandaríkjunum takast á óvenju mikil öfl sem geta haft gríðarmikla þýðingu fyrir þróun heimsmálanna á komandi árum. Ólíkindatólið Donald Trump hefur náð að vefja Repúblikanaflokkinn um fingur sér og ef hann nær kosningu, sem í dag eru ágætis líkur á, mun innleiða eftir fremsta megni pólitík sem horfir inn á við og aftur í tímann. Hann vill að bandaríska þjóðin hugsi fyrst og fremst um eigin skinn og er tilbúinn til að fórna alþjóðlegum hagsmunum Bandaríkjanna, og forystuhlutverki þeirra á alþjóðavísu sem öflugasta lýðræðisríkis heims, í því markmiði. Heimsjafnvægið er í húfi, og líkurnar á að þau ríki heims sem setja sig á móti, og berjast gegn, vestrænum lýðræðisgildum, gangi á lagið og að ófriðarbál magnist víða um heim sem bein afleiðing af þessum forsetakosningum. Innanlands eru ýmis hagsmunamál, t.d. kvenna, í hættu, en Trump hefur m.a. talað fyrir því að alríkið banni þungunarrof kvenna líkt og flest afturhaldssömustu fylki Bandaríkjanna hafa gert í kjölfar þess að hæstiréttur ógilti Roe vs. Wade. Ljóst er að Trump sigur í nóvember mun verða gríðarlegt sjokk fyrir þá hópa sem munu bera skarðan hlut frá borði. Og sú staðreynd að bandaríska þjóðin lýsi sig fylgjandi því að Trump fái annað kjörtímabil til að koma pólitík sinni í framkvæmd eru ekkert annað en risastór vatnaskil. Það er ekki lengur nein flúka. Það þýðir varanlega breytingu á hugarfari bandarísku þjóðarinnar: hún vill horfa inn á við og hverfa til gilda sem þóttu sjálfsagðari um miðbik síðustu aldar. Önnur lýðræðisríki heims munu þurfa að laga sig að þeim breytta veruleika.
Hér á landi hefur nú nýlokið störfum ríkisstjórn sem í sjö ár hefur byggt störf sín á yfirlýstum stöðugleika og festu sem fæst með samstarfi þvert yfir hið pólitíska róf, sem er þó ekki meiri en svo að á valdatíma hennar hafa stýrivextir sveiflast úr um 4% niður í 0,75% og í mest 9,25% og verðbólga sú mesta frá falli fjármálakerfisins. Þennan góða árangur má m.a. þakka því að ríkisstjórnin hefur kosið að hvorki skoða kosti né galla þess, hvað þá að framkvæma eða spyrja þjóðina álits, á hugsanlegum kerfisbreytingum sem gætu teflt þessum mikla efnahagslega stöðugleika í hættu. Ríkisstjórn þessi hefur kosið að afþakka það að skoða löngu tímabærar kerfisbreytingar á úreltu landbúnaðarkerfi sem heldur bændum í fátæktargildru og neytendum í snöru hás verðlags á búvörum. Hún hefur einnig afþakkað kerfisbreytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu sem hefðu það að markmiði að setja hluta aflans á markað og skapa þar með verðlagsgrundvöll í tímabundnum samningum við handhafa auðlindar hafsins. Og síðast en ekki síst hefur hún afþakkað allar hugsanlegar breytingar á samstarfi Íslands við helstu nágranna- og viðskiptaþjóðir sínar, sem kjósa að vinna þétt saman, á grundvelli frjálsra fullvaldra lýðræðisríkja, og myndu skapa íslensku þjóðinni aukna hlutdeild í ákvarðanatöku í málum tengdum EES samningnum með fullri inngöngu í ESB. Samstarfi sem til langs tíma gæti leitt til þess að við Íslendingar gætum skipt út þeim gjaldmiðli sem við notum í dag, og ber háa áhættu og áhættuálag, fyrir annan sem ber mun minni áhættu, og eins lítið áhættuálag og hugsast getur. Það er í þessum málum sem komandi þingkosningar gætu þýtt ákveðin vatnaskil í þessum efnum, þ.e. ef núverandi ríkisstjórnarflokkar eru teknir inn á varamannabekkinn meðan þeir hugsa sinn gang, og nýjum leikmönnum skipt inn á. Það er ljóst að meintir fullveldis- og þjóðernissinnar munu gráta þá niðurstöðu mikið, en nóvember er mánuður sem hentar mjög vel til þess, svo vitnað sé aftur Axl Rose og félaga.
